Bạo lực V-League: 'Làm đúng luật' phải bắt đầu từ chiếc còi

Tôi nhớ màu cỏ hôm đó, trước khi tôi nhớ tỉ số. Trên sân Đồng Nai, bóng đã lăn ra ngoài đường biên, tiền đạo Nguyễn Đình Bắc đứng quay lưng, và hậu vệ Lê Văn Sơn vẫn vung cánh tay phải vào mặt cầu thủ đội khách. Chưa đầy mười phút sau, trung vệ Huỳnh Tấn Sinh hai lần bỏ bóng, đá thẳng vào chân Đình Bắc từ phía sau. Trọng tài Lê Vũ Linh chỉ rút thẻ vàng. Ban đầu tôi nghĩ đó là quyết định trong một buổi tối nhiều áp lực, nhưng khi xem lại băng ghi hình, tôi hiểu đây là lỗi thiếu quyết đoán. Trận đấu diễn ra ở vòng 3 V-League 2026-2027. Bạo lực sân cỏ đã có tín hiệu trở lại từ vòng 2, khi trung vệ Đoàn Văn Hậu của CLB Công an Hà Nội đá gãy chân tiền vệ Doãn Ngọc Tân thuộc Thể Công Viettel, còn ngoại binh Ezeqiuel Santos Da Silva của Nam Định đạp vào bụng Võ Hữu Việt Hoàng bên phía SHB Đà Nẵng. Hai pha bóng nguy hiểm ấy vẫn chưa được xử lý triệt để thì đến lượt Đồng Nai tạo ra hai tình huống xấu xí. BTC V-League, VPF và VFF đã phải gặp trực tiếp Ban trọng tài VFF để yêu cầu giữ kỷ cương giải đấu. Yêu cầu được nhấn mạnh là các trọng tài phải làm đúng luật. Cụm từ đơn giản nhưng có nghĩa rất cụ thể: không được bỏ sót lỗi, không được bỏ sót thẻ. Trận Đồng Nai gặp CLB Công an Hà Nội cho thấy điều ngược lại. Huỳnh Tấn Sinh bỏ bóng đá người hai lần nhưng chỉ nhận một thẻ vàng. Nếu nhìn kỹ băng hình, pha đá nguội thứ hai của anh ta có lực và điểm tiếp xúc đủ để khiến Nguyễn Đình Bắc gặp chấn thương nghiêm trọng. Trao đổi với phóng viên Dân trí sau trận đấu, cựu Phó chủ tịch chuyên môn VFF, cựu Trưởng ban trọng tài VFF Dương Vũ Lâm nói: “Trọng tài Lê Vũ Linh đã bỏ sót thẻ, liên quan đến pha bóng này. Huỳnh Tấn Sinh bỏ bóng đá người quá phô, nhưng không bị thẻ đỏ.” Ông cũng chỉ rõ hướng xử lý: “Nếu đã phạt nguội, treo giò Tấn Sinh vì lỗi này, thì cũng phải treo còi trọng tài Lê Vũ Linh tương tự.” Với cách nói của ông Lâm, vấn đề không còn là tấm thẻ vàng hay thẻ đỏ đơn lẻ, mà là trách nhiệm của toàn bộ khâu vận hành. Đáng chú ý, ông Dương Vũ Lâm nhắc đến tổ VAR gồm các trợ lý Võ Hoài Thương và Nguyễn Thành Sơn. Nếu tổ VAR đã tư vấn cho trọng tài chính nhưng bị trọng tài chính phủ quyết, tổ VAR hoàn thành nhiệm vụ. Ngược lại, nếu tổ VAR không tư vấn về tình huống thẻ đỏ, các trọng tài VAR cũng phải bị xử lý. Cách đặt vấn đề này cho thấy cần xem lại quy trình phối hợp giữa trọng tài chính và phòng VAR, thay vì chỉ quy kết tội cho một cá nhân cầu thủ. Điều tôi quan tâm hơn cả là thông lệ xử lý trọng tài. Theo ông Dương Vũ Lâm, các án kỷ luật cụ thể dành cho trọng tài thường không được công bố rộng rãi. Nhưng người theo dõi chỉ cần để ý danh sách trọng tài ở các vòng đấu kế tiếp. Nếu họ không được phân công ở các vòng liền kề, khả năng cao họ đang bị kỷ luật. Dư luận không cần một bản án công khai; chỉ cần nhìn vào danh sách cầm còi vòng tới là tự trả lời. Trước làn sóng phẫn nộ, có một chi tiết cần được đặt lên bàn cân. Trọng tài Lê Vũ Linh không còn xa lạ với các trận đấu căng thẳng. Trong những mùa giải gần đây, ông từng điều khiển nhiều trận có tính chất quyết định. Nhưng chính ở trận Đồng Nai – CAHN, ông đứng gần điểm xảy ra lỗi mà không dùng thẻ đỏ. Nếu một trọng tài kỳ cựu còn xử lý như vậy, các trọng tài trẻ sẽ học theo kiểu gì? Ban trọng tài phải tự trả lời câu hỏi đó, thay vì chỉ giải thích với truyền thông. Từ góc nhìn của tôi, việc chỉ phạt nguội cầu thủ chưa đủ. Bạo lực sân cỏ không sinh ra từ một cái chân gồng cứng trên sân, mà từ cảm giác được phép của những người cầm còi. Một pha đá thẳng vào chân đối phương chỉ tồn tại khi trọng tài biến nó thành phạm lỗi bình thường. Thẻ vàng cho hành vi bạo lực là tín hiệu sai. Nó báo cho cầu thủ rằng bạo lực là chi phí chấp nhận được trong cuộc đua thể lực. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở V-League nhiều mùa giải, tôi nhận ra rằng phòng VAR và hành lang phòng thay đồ mới là nơi quyết định bản chất trận đấu. Để viết được một câu chuyện thật, tôi phải đứng ở nơi không ai đứng. Với bóng đá, nơi đó là phòng VAR và những cuộc trao đổi sau cánh cửa phòng trọng tài. Tôi từng chứng kiến nhiều thế hệ cầu thủ Việt Nam thi đấu máu lửa nhưng vẫn giữ được ranh giới với bạo lực. Hình ảnh một hậu vệ vung chỏ khi bóng đã đi hết biên vừa làm hỏng một trận đấu, vừa tạo ra tiền lệ xấu cho các cầu thủ trẻ đang xem qua màn hình. Những cháu bé học cách chơi bóng từ V-League sẽ học được gì khi thấy hành vi triệt hạ chỉ bị phạt một thẻ vàng? Chúng sẽ học rằng luật lệ có thể thương lượng. Chúng sẽ học rằng nếu đủ nhanh và đủ đau, mình có thể thoát hình phạt. Nhìn lại bốn tình huống từ đầu mùa, tôi nhận ra câu chuyện này không dừng ở cầu thủ. Đó là câu chuyện của những người được giao nhiệm vụ bảo vệ luật nhưng lại sợ làm luật phật lòng. Cựu Trưởng ban trọng tài Dương Vũ Lâm có cách nói rất thẳng: nếu treo giò cầu thủ thì phải treo còi trọng tài. Đó là nguyên tắc điều chỉnh từ gốc. Bản tin độc quyền chỉ là phần nổi; phần chìm là những cuộc gọi lúc nửa đêm. Ở V-League, kết luận kỷ luật chỉ là phần nổi; phần chìm là danh sách trọng tài vòng sau. Ai bị gạt khỏi lịch phân công, ai vẫn được cầm còi, ai đứng trong phòng VAR? Những câu trả lời không cần thông báo chính thức, nhưng người trong cuộc ai cũng đọc được. Nhịp của mùa giải không nằm ở bàn thắng, mà ở từng thứ Bảy lặp lại. Nếu mỗi thứ Bảy đều có một pha bỏ bóng đá người, V-League sẽ tự đánh mất mình. Yêu cầu làm đúng luật vì thế trở thành phép thử với Ban trọng tài. Chỉ cần đối chiếu danh sách trọng tài ở vòng 4, câu trả lời sẽ rõ. Khi đó, câu chuyện bạo lực sẽ được trả lời bằng hành động của những người cầm còi. Khán giả chỉ cần chờ đợi.